CURIs: cando unha broma deixa de ser unha broma

Desde a AFA La Salle Santiago queremos chamar a atención das familias sobre unha tendencia nas redes sociais que pode parecer inofensiva, pero que tamén pode converterse nunha forma de humillación e acoso entre iguais.
Que son os CURIs?
Os chamados curis, tamén coñecidos como curimomos, son unha modalidade de memes ou debuxos realizados intencionadamente cun estilo sinxelo, esaxerado ou aparentemente descoidado. Adoitan representar situacións cotiás, escenas humorísticas ou personaxes de ficción.
O problema aparece cando estes contidos se utilizan para representar situacións protagonizadas por persoas reais, especialmente compañeiros e compañeiras do centro educativo, coa intención de provocar risas á súa conta.
Nalgúns casos, estes debuxos compártense en contas anónimas de Instagram, TikTok ou grupos de mensaxería vinculados informalmente a un centro educativo.
Aínda que non aparezan nomes nin fotografías, os detalles da situación, os trazos representados ou as referencias ao sucedido poden facer que a persoa protagonista sexa perfectamente identificable para o seu contorno.
Unha publicación pode ser aparentemente anónima para quen a ve desde fóra, pero resultar claramente identificable para todo un grupo de compañeiros e compañeiras.
Cando o humor se converte nunha forma de acoso?
Non todos os memes nin todos os curis constitúen acoso. O humor, a creatividade e a expresión dixital forman parte da maneira de relacionarse das novas xeracións.
Porén, existe unha diferenza fundamental entre compartir unha situación divertida e utilizar esa situación para ridiculizar unha persoa.
Imaxinemos, por exemplo, que un alumno se equivoca ao responder unha pregunta na clase. Horas despois aparece un debuxo caricaturizando o sucedido nunha conta anónima. Non figura o seu nome, pero os seus compañeiros saben perfectamente de quen se trata.
A publicación recibe comentarios, reaccións e compártese noutros grupos. Ao día seguinte, a situación continúa sendo motivo de burlas no centro educativo.
O que para algunhas persoas pode parecer unha simple broma pode provocar na persoa afectada vergoña, inseguridade, ansiedade ou medo a volver ser exposta.
Cando estas condutas implican humillación, persecución ou exposición reiterada, poden constituír unha situación de ciberacoso. Mesmo unha publicación illada pode resultar gravemente prexudicial e requirir intervención.
O anonimato de quen publica non elimina o dano que pode sufrir quen aparece representado.
Compartir, comentar ou dar difusión tamén importa
Un dos aspectos que debemos traballar cos nosos fillos e fillas é a responsabilidade colectiva no uso das redes sociais.
Non só importa quen crea ou publica un contido ofensivo. Tamén debemos reflexionar sobre o papel de quen o comparte, comenta, celebra ou contribúe á súa difusión.
Unha publicación que inicialmente chega a unhas poucas persoas pode acabar circulando por numerosos grupos, ampliando a exposición e dificultando que a persoa afectada poida deixar atrás a situación.
Ademais, os contidos dixitais poden gardarse, capturarse e volver compartirse incluso despois de seren eliminados da conta orixinal.
Que podemos facer desde as familias?
A prevención comeza na casa, a través da comunicación, da educación emocional e do acompañamento no uso da tecnoloxía.
Desde a AFA animamos as familias a:
- Interesarse polo que acontece nas redes. Preguntar con naturalidade que contidos comparten, que contas seguen e como se relacionan nos grupos dixitais.
- Falar sobre os límites do humor. Axudarlles a comprender que unha broma deixa de selo cando humilla, ridiculiza ou fai dano a outra persoa.
- Traballar a empatía. Preguntarlles como se sentirían se fosen protagonistas dunha publicación que circulase entre os seus compañeiros sen o seu consentimento.
- Educar na responsabilidade dixital. Explicar que compartir ou amplificar unha burla tamén pode contribuír ao dano.
- Fomentar o respecto á intimidade. Lembrarlles que non todo o que acontece na aula, no patio ou entre amizades debe converterse en contido público.
- Crear un clima de confianza. Conseguir que saiban que poden acudir á familia se sofren ou presencian unha situación incómoda, sen medo a seren xulgados.
E se detectamos unha situación deste tipo?
Se descubrimos que un fillo ou filla está sendo obxecto destas publicacións, é importante escoitalo, tomalo en serio e evitar minimizar o sucedido.
Recomendamos conservar as evidencias, como capturas de pantalla, ligazóns e datas; comunicar a situación ao centro educativo para que poida valorala e activar as medidas de protección que correspondan; e utilizar os mecanismos de denuncia das plataformas dixitais.
Se descubrimos que o noso fillo ou filla participou na creación ou difusión destes contidos, tamén debemos actuar. Non se trata unicamente de sancionar, senón de axudarlle a comprender as consecuencias dos seus actos, deter a difusión e asumir a responsabilidade de reparar o dano na medida do posible.
As familias tamén podemos solicitar orientación gratuíta ao 017, a Liña de Axuda en Ciberseguridade do INCIBE, que atende consultas relacionadas coa seguridade dixital e o ciberacoso.
Educar no respecto tamén é educar para a vida dixital
As formas de comunicación cambian, aparecen novas tendencias e as redes sociais evolucionan rapidamente. Pero hai algo que debe permanecer: o respecto á dignidade das persoas.
Non necesitamos coñecer todas as aplicacións, modas ou expresións que utilizan os nosos fillos e fillas para transmitirlles unha idea esencial:
Detrás de cada pantalla hai unha persoa. E detrás de cada broma tamén pode haber alguén que o estea pasando mal.
Desde a AFA La Salle Santiago queremos contribuír a que as familias coñezamos estas realidades, falemos delas nos nosos fogares e acompañemos os nosos fillos e fillas na construción de relacións saudables, respectuosas e libres de violencia, tanto dentro como fóra das redes.
Porque educar na convivencia tamén significa ensinar a convivir no mundo dixital.
AFA La Salle Santiago






